Home Tin tức CÁC NGUỒN NĂNG LƯỢNG SẠCH ĐANG ĐƯỢC KHAI THÁC VÀ PHÁT TRIỂN TẠI VIỆT NAM

CÁC NGUỒN NĂNG LƯỢNG SẠCH ĐANG ĐƯỢC KHAI THÁC VÀ PHÁT TRIỂN TẠI VIỆT NAM

Trước nhu cầu điện năng ngày càng tăng và yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính, phát triển năng lượng sạch đang trở thành một trong những định hướng quan trọng của ngành năng lượng Việt Nam. Sở hữu điều kiện tự nhiên đa dạng với nguồn bức xạ mặt trời dồi dào, tiềm năng gió ven biển, hệ thống sông ngòi phong phú và nguồn phụ phẩm nông nghiệp lớn, Việt Nam có nhiều lợi thế để khai thác các nguồn năng lượng thay thế nhiên liệu hóa thạch.

Trong đó, điện mặt trời, điện gió, thủy điện và năng lượng sinh khối là những loại hình đang được quan tâm và từng bước mở rộng quy mô khai thác. Không chỉ góp phần bổ sung nguồn cung điện, các giải pháp này còn tạo điều kiện thúc đẩy tăng trưởng xanh, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

1. Năng lượng sạch và vai trò trong quá trình chuyển dịch năng lượng

Năng lượng sạch là khái niệm dùng để chỉ các nguồn năng lượng và phương thức khai thác, sử dụng năng lượng có mức độ tác động đến môi trường thấp hơn so với các nguồn nhiên liệu hóa thạch truyền thống.

Trong đó, năng lượng tái tạo là nhóm nguồn năng lượng được khai thác từ các tài nguyên tự nhiên có khả năng phục hồi hoặc bổ sung liên tục thông qua những quá trình tự nhiên. Các nguồn phổ biến bao gồm ánh sáng mặt trời, gió, dòng chảy của nước, sinh khối và nhiệt địa nhiệt.

So với than đá, dầu mỏ và khí tự nhiên, việc khai thác năng lượng tái tạo có thể giúp giảm phát thải khí nhà kính, hạn chế sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và hỗ trợ bảo đảm an ninh năng lượng trong dài hạn.

Hiện nay, các nguồn năng lượng này được ứng dụng trong nhiều hoạt động:

  • Sản xuất điện phục vụ nhu cầu sinh hoạt, thương mại và công nghiệp.
  • Cung cấp nhiệt cho các quy trình sản xuất.
  • Vận hành máy móc và thiết bị công nghiệp.
  • Sản xuất nhiên liệu sinh học và các dạng năng lượng thay thế.
  • Phát triển mô hình sản xuất xanh, tiết kiệm tài nguyên.

Tại Việt Nam, chuyển dịch sang các nguồn năng lượng sạch không chỉ là giải pháp đáp ứng nhu cầu điện năng mà còn mở ra cơ hội đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên và thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.

2. Các nguồn năng lượng sạch có tiềm năng khai thác tại Việt Nam

Điều kiện tự nhiên tại Việt Nam tạo thuận lợi cho việc phát triển nhiều loại hình năng lượng tái tạo. Mỗi nguồn năng lượng có đặc điểm khai thác, công nghệ chuyển đổi và phạm vi ứng dụng riêng.

2.1. Điện mặt trời – Tận dụng nguồn bức xạ tự nhiên

Điện mặt trời là một trong những hướng khai thác năng lượng tái tạo có nhiều tiềm năng tại Việt Nam. Nhờ điều kiện khí hậu nhiệt đới và số giờ nắng tương đối cao ở nhiều khu vực, nguồn bức xạ mặt trời có thể được tận dụng để phục vụ sản xuất điện.

Thông qua công nghệ pin quang điện (Solar PV), ánh sáng mặt trời được chuyển đổi trực tiếp thành điện năng, đáp ứng nhu cầu sử dụng tại hộ gia đình, nhà xưởng, tòa nhà thương mại và các khu công nghiệp.

Hiện nay, điện mặt trời được triển khai chủ yếu theo hai mô hình:

  • Điện mặt trời mái nhà: Hệ thống pin được lắp đặt trên mái nhà ở, nhà xưởng và công trình thương mại nhằm bổ sung nguồn điện phục vụ nhu cầu tại chỗ.
  • Nhà máy điện mặt trời: Các dự án quy mô lớn sử dụng hệ thống pin quang điện để sản xuất điện và cung cấp cho hệ thống điện quốc gia.

Ưu điểm của điện mặt trời là tận dụng nguồn tài nguyên tự nhiên sẵn có, không cần nhiên liệu trong quá trình phát điện và có thể triển khai tại nhiều địa điểm khác nhau.

Tuy nhiên, hiệu suất khai thác phụ thuộc vào cường độ bức xạ, điều kiện thời tiết và thời gian chiếu sáng. Do đó, việc kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng cùng các nguồn điện khác có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao tính ổn định của nguồn cung.

Dự án tiêu biểu: Nhà máy điện mặt trời Trung Nam Thuận Nam tại khu vực Ninh Thuận trước đây, nay thuộc tỉnh Khánh Hòa, có công suất 450 MW. Dự án được đầu tư kết hợp với trạm biến áp 500 kV và hệ thống đường dây truyền tải, góp phần bổ sung nguồn điện sạch cho hệ thống điện quốc gia.

Nhà máy điện mặt trời Trung Nam Thuận Nam, tỉnh Khánh Hòa (sau sáp nhập)

2.2. Điện gió – Khai thác lợi thế gió trên đất liền và ngoài khơi

Với đường bờ biển dài và nhiều khu vực có điều kiện gió thuận lợi, Việt Nam có tiềm năng phát triển các dự án điện gió trên đất liền, gần bờ và ngoài khơi.

Công nghệ điện gió sử dụng tuabin để tiếp nhận động năng từ gió, chuyển đổi thành cơ năng và tiếp tục chuyển thành điện năng thông qua máy phát điện.

Việc phát triển điện gió mang lại nhiều lợi ích:

  • Tận dụng nguồn tài nguyên gió có khả năng tái tạo.
  • Đa dạng hóa cơ cấu nguồn cung điện.
  • Giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
  • Hỗ trợ thực hiện mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính.
  • Thúc đẩy phát triển công nghiệp thiết bị, dịch vụ kỹ thuật và các ngành liên quan.

Theo định hướng tại Quy hoạch điện VIII điều chỉnh được phê duyệt năm 2025, Việt Nam tiếp tục thúc đẩy phát triển điện gió trên bờ, gần bờ và ngoài khơi nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng tài nguyên gió.

Để một dự án điện gió đạt hiệu quả đầu tư, công tác khảo sát tài nguyên cần được thực hiện kỹ lưỡng trước khi lựa chọn địa điểm và triển khai xây dựng. Các thông số như tốc độ gió, hướng gió, mật độ không khí và sự thay đổi của gió theo độ cao là những dữ liệu quan trọng phục vụ thiết kế, tính toán sản lượng điện và đánh giá hiệu quả khai thác.

Dự án tiêu biểu: Nhà máy điện gió Bạc Liêu tại khu vực Bạc Liêu trước đây, nay thuộc tỉnh Cà Mau, là một trong những công trình điện gió tiêu biểu tại Đồng bằng sông Cửu Long. Dự án có tổng công suất thiết kế 99,2 MW với 62 tuabin gió, thể hiện tiềm năng khai thác nguồn gió ven biển tại Việt Nam.

Nhà máy điện gió Bạc Liêu, tỉnh Cà Mau (sau sáp nhập) 

2.3. Thủy điện – Chuyển hóa năng lượng dòng chảy thành điện năng

Thủy điện là hình thức khai thác năng lượng từ dòng chảy hoặc độ chênh lệch mực nước để vận hành tuabin phát điện. Đây là nguồn năng lượng đã được phát triển từ lâu tại Việt Nam, đặc biệt ở những khu vực có địa hình đồi núi, hệ thống sông suối và lượng mưa lớn.

Nguyên lý hoạt động của nhà máy thủy điện dựa trên việc sử dụng thế năng hoặc động năng của nước để làm quay tuabin. Chuyển động này được truyền đến máy phát điện, tạo ra điện năng phục vụ hệ thống điện.

Tùy theo điều kiện địa hình, nguồn nước và quy mô đầu tư, các công trình thủy điện tại Việt Nam được phân thành nhiều quy mô, từ nhà máy công suất lớn đến các dự án thủy điện vừa và nhỏ.

Một số lợi ích đáng chú ý của thủy điện gồm:

  • Có khả năng cung cấp điện với quy mô lớn.
  • Hỗ trợ điều tiết và cân bằng hệ thống điện.
  • Có thể kết hợp với công tác quản lý và khai thác nguồn nước.
  • Tận dụng nguồn tài nguyên nước tự nhiên.

Mặc dù có vai trò quan trọng trong cơ cấu năng lượng, việc phát triển thủy điện cần được đánh giá toàn diện về tác động đến hệ sinh thái, môi trường, tài nguyên nước và đời sống cộng đồng. Ngoài ra, khả năng phát điện còn chịu ảnh hưởng trực tiếp từ lượng mưa và điều kiện thủy văn theo từng thời kỳ.

Dự án tiêu biểu: Nhà máy Thủy điện Sơn La trên sông Đà, tỉnh Sơn La, có tổng công suất thiết kế 2.400 MW. Đây là một trong những công trình thủy điện lớn nhất Việt Nam, đóng góp đáng kể vào nguồn cung điện quốc gia và hỗ trợ điều tiết nguồn nước.

Nhà máy Thủy điện Sơn La trên sông Đà, tỉnh Sơn La  

2.4. Năng lượng sinh khối – Gia tăng giá trị từ phụ phẩm nông nghiệp

Năng lượng sinh khối (Biomass Energy) được sản xuất từ các vật liệu hữu cơ có nguồn gốc thực vật và động vật. Đây là nguồn năng lượng có nhiều tiềm năng tại Việt Nam nhờ hoạt động sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp và chế biến thực phẩm phát triển.

Một số loại nguyên liệu có thể sử dụng để sản xuất năng lượng sinh khối gồm:

  • Trấu, rơm rạ và phụ phẩm từ hoạt động sản xuất lúa gạo.
  • Bã mía và nguyên liệu phụ từ ngành công nghiệp chế biến đường.
  • Gỗ vụn, mùn cưa và phụ phẩm chế biến lâm sản.
  • Chất thải hữu cơ từ chăn nuôi và chế biến thực phẩm.

Thông qua các công nghệ như đốt trực tiếp, khí hóa, phân hủy kỵ khí và sản xuất nhiên liệu sinh học, nguồn nguyên liệu sinh khối có thể được chuyển đổi thành điện năng, nhiệt năng hoặc nhiên liệu phục vụ hoạt động sản xuất.

Đối với Việt Nam, phát triển năng lượng sinh khối giúp tận dụng hiệu quả phụ phẩm nông nghiệp, giảm lượng chất thải và tạo thêm giá trị kinh tế cho chuỗi sản xuất.

Tuy nhiên, để triển khai dự án hiệu quả, doanh nghiệp cần bảo đảm nguồn nguyên liệu đầu vào ổn định, kiểm soát chi phí thu gom và vận chuyển, đồng thời lựa chọn công nghệ phù hợp với đặc điểm nguyên liệu và quy mô vận hành.

Dự án tiêu biểu: Nhà máy điện sinh khối KCP tại khu vực Phú Yên trước đây, nay thuộc tỉnh Đắk Lắk, sử dụng bã mía từ hoạt động sản xuất đường làm nguyên liệu phát điện. Giai đoạn 1 của nhà máy có công suất 30 MW, sản lượng điện hằng năm đạt hơn 70 triệu kWh theo thông tin EVN công bố năm 2017. Đây là ví dụ về việc chuyển đổi phụ phẩm nông nghiệp thành nguồn năng lượng có giá trị.

3. Những lợi thế thúc đẩy phát triển năng lượng sạch tại Việt Nam

Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để mở rộng các dự án năng lượng tái tạo. Sự kết hợp giữa lợi thế tự nhiên, nguồn nguyên liệu và định hướng chuyển dịch năng lượng tạo cơ hội phát triển đa dạng các mô hình khai thác điện sạch.

Một số yếu tố nổi bật gồm:

  • Điều kiện khí hậu thuận lợi: Nguồn bức xạ mặt trời và số giờ nắng tại nhiều khu vực tạo cơ sở để phát triển các hệ thống điện mặt trời mái nhà và nhà máy điện mặt trời quy mô lớn.
  • Tiềm năng gió ven biển và ngoài khơi: Đường bờ biển dài cùng điều kiện gió tại nhiều khu vực mở ra cơ hội đầu tư các dự án điện gió trên đất liền, gần bờ và ngoài khơi.
  • Nguồn tài nguyên nước phong phú: Hệ thống sông ngòi và địa hình đa dạng hỗ trợ phát triển các công trình thủy điện với nhiều quy mô khác nhau.
  • Nguồn phụ phẩm nông nghiệp dồi dào: Hoạt động sản xuất nông nghiệp và lâm nghiệp tạo ra lượng lớn nguyên liệu có thể tận dụng để sản xuất năng lượng sinh khối.
  • Định hướng chuyển dịch năng lượng: Các chính sách thúc đẩy phát triển năng lượng sạch và mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính tạo động lực cho hoạt động đầu tư, nghiên cứu và ứng dụng công nghệ.

Bên cạnh những lợi thế này, quá trình phát triển năng lượng tái tạo cũng đặt ra nhiều yêu cầu về hạ tầng truyền tải, công nghệ lưu trữ, khả năng điều độ hệ thống điện và chất lượng dữ liệu khảo sát tài nguyên.

4. Vai trò của khảo sát và quan trắc dữ liệu đối với các dự án năng lượng

Hiệu quả của một dự án năng lượng tái tạo không chỉ phụ thuộc vào công nghệ phát điện mà còn liên quan trực tiếp đến chất lượng dữ liệu khảo sát và đánh giá điều kiện tự nhiên tại khu vực triển khai.

Công tác đo đạc và quan trắc giúp đơn vị đầu tư thu thập thông tin về tài nguyên, phân tích đặc điểm môi trường và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng khai thác năng lượng.

Tùy theo từng loại hình dự án, các thông số cần được theo dõi có sự khác biệt:

  • Đối với điện mặt trời: Theo dõi cường độ bức xạ mặt trời, nhiệt độ môi trường, tốc độ gió và các yếu tố khí tượng liên quan.
  • Đối với điện gió: Đo tốc độ gió, hướng gió, nhiệt độ, áp suất và mật độ không khí tại nhiều độ cao.
  • Đối với thủy điện: Thu thập dữ liệu lượng mưa, mực nước, lưu lượng dòng chảy và các thông số thủy văn.
  • Đối với năng lượng sinh khối: Đánh giá đặc điểm nguyên liệu, độ ẩm và các thông số liên quan đến hiệu quả chuyển đổi năng lượng.

Dữ liệu được thu thập chính xác và liên tục mang lại nhiều giá trị trong quá trình triển khai dự án:

  • Đánh giá tiềm năng tài nguyên tại khu vực khảo sát.
  • Hỗ trợ lựa chọn vị trí và quy mô đầu tư phù hợp.
  • Cung cấp cơ sở dữ liệu phục vụ thiết kế và tính toán hiệu quả khai thác.
  • Theo dõi điều kiện tự nhiên trong quá trình vận hành.
  • Hỗ trợ nghiên cứu, đánh giá môi trường và quản lý dự án dài hạn.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng thiết bị đo đạc và hệ thống quan trắc hiện đại giúp nâng cao khả năng thu thập, quản lý và phân tích dữ liệu. Đây là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp tối ưu quá trình khai thác tài nguyên và nâng cao hiệu quả vận hành các công trình năng lượng.

5. LSE – Giải pháp thiết bị đo đạc và quan trắc phục vụ phát triển năng lượng bền vững

Trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, dữ liệu đo đạc và quan trắc đóng vai trò quan trọng từ giai đoạn khảo sát ban đầu đến quá trình đánh giá và quản lý dự án.

Với định hướng cung cấp thiết bị khoa học kỹ thuật và các giải pháp quan trắc, LSE hướng tới đồng hành cùng doanh nghiệp, tổ chức và đối tác trong việc ứng dụng công nghệ đo lường, thu thập dữ liệu và giám sát các yếu tố tự nhiên.

Các giải pháp thiết bị và công nghệ quan trắc góp phần hỗ trợ:

  • Thu thập dữ liệu phục vụ khảo sát và đánh giá tài nguyên.
  • Theo dõi các thông số khí tượng, thủy văn và điều kiện môi trường.
  • Cung cấp dữ liệu đầu vào cho hoạt động nghiên cứu và phân tích.
  • Hỗ trợ quản lý, giám sát và đánh giá hiệu quả dự án.

Thông qua việc ứng dụng các công nghệ đo lường hiện đại, LSE mong muốn góp phần nâng cao chất lượng dữ liệu, hỗ trợ doanh nghiệp khai thác tài nguyên hiệu quả và thúc đẩy quá trình phát triển năng lượng theo hướng bền vững.

Liên hệ LSE để được tư vấn các giải pháp thiết bị đo đạc, quan trắc và công nghệ thu thập dữ liệu phục vụ lĩnh vực năng lượng và môi trường.

Kết luận

Điện mặt trời, điện gió, thủy điện và năng lượng sinh khối đang tạo nên những hướng phát triển quan trọng trong quá trình chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam. Mỗi nguồn năng lượng sở hữu lợi thế khai thác riêng, góp phần đa dạng hóa cơ cấu nguồn điện và giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Để khai thác hiệu quả tiềm năng này, bên cạnh đầu tư công nghệ và hạ tầng phát điện, các hoạt động khảo sát, đo đạc, quan trắc và quản lý dữ liệu cần được chú trọng. Việc ứng dụng thiết bị khoa học kỹ thuật hiện đại sẽ hỗ trợ quá trình đánh giá tài nguyên, nâng cao chất lượng quản lý và tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài của các dự án năng lượng.

LSE hướng tới đồng hành cùng doanh nghiệp và các đơn vị phát triển dự án thông qua những giải pháp thiết bị đo đạc, quan trắc và công nghệ thu thập dữ liệu, góp phần thúc đẩy sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát triển năng lượng bền vững.

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ KHOA HỌC KỸ THUẬT – LASI  

  • Trụ sở: LASI Building, 345 Kim Mã, Giảng Võ, Hà Nội
  • VP Hà Nội: Lô 1-M1, Khu đô thị mới Yên Hòa, Yên Hòa, Hà Nội
  • VP Cần Thơ: 01 Đường B16, KDC 91B, Tân An, Cần Thơ
  • Hotline: 0979 195 515 – (84-24) 3771 2880
  • Email: Info@lasi.com.vn